Książki

0001

To książka o sensie istnienia człowieka i Boga, o wiedzy i wierze, o trzech etapach życia duchowego, o „zanurzeniu” życia ludzkiego w życiu Trójcy Osób, które wyjaśnia na przykładzie ziemskiego ojca i syna. To książka o rozwoju duchowym każdego człowieka, w szczególności zaś chrześcijanina. To także próba osobistej odpowiedzi autorki na pytania o Jezusa, jego życie, o dziecięctwo, dojrzałość i duchową płodność. Stanowi zapis rozwoju życia duchowego w kontekście noetyki neoklasycznej.

Książka pt. “Życie i rozwój wybitnych twórców” to historyczna opowieść dla wszystkich. Nie wymaga specjalistycznej wiedzy ani oczytania, jest krótka, treściwa i interesująca. Korzysta z podstawowych podręczników filozoficznych i teologicznych. Prezentuje sylwetki i szkoły znanych filozofów: pitagorejczyków, Sokratesa, Platona, Arystotelesa, św. Augustyna i św. Tomasza z Akwinu. Szczególną uwagę zwraca na rozwój duszy człowieka, kształtowany przez wychowanie. 

Opiera się między innymi na dziele włoskiego autora Giovanni Papini „Święty Augustyn”. Dzieło to dostępne było w Polsce w latach 60-tych, a potem zniknęło z półek wydawniczych. Ukazuje Augustyna jako zwykłego człowieka, który przez sporą część życia zmaga się ze słabością rozwiązłości seksualnej i przynależnością do sekty, zwanej manicheizmem. Przedstawia Kościół  z czwartego wieku po Chrystusie jako żywy, organizujący się w prostych wspólnotach, złożonych z oddanych i ofiarnych przyjaciół, ubogi, który nie boi się nowych wyzwań i krytyki, czym może budzić tęsknotę współczesnego czytelnika.  

 
 
Książka Poszukiwania filozoficzne jest zbiorem artykułów i recenzji, które napisałam (większość opublikowałam) w latach 1997 — 2005. Pierwsze z nich stanowią nawiązanie do mojej rozprawy doktorskiej, pozostałe są wynikiem mojej pracy akademickiej, a także późniejszych poszukiwań i zainteresowań. Książka stanowi uporządkowaną w formie, czytelną w treści, interesującą lekturę dla współczesnego Czytelnika, którego zainteresowania prowadzą w kierunku zdrowia ludzkiego i ekologii. Jest to fundamentalny podręcznik dla badaczy natury ludzkiej.

W książce Droga do Prawdy dokonuję przeglądu poglądów wybranych filozofów, począwszy od Sokratesa aż do Fryderyka Nietzsche. Posługuję się fragmentami ważnych dla mnie tekstów, które przytaczam, a następnie komentuję. Za myśl przewodnią każdego z nich przyjmuję poszukiwanie stosunku danego autora do Prawdy.

Książkę napisałam przystępnym językiem i można ją potraktować jako opowieść filozoficzną, służącą poszerzeniu erudycji i głębszej refleksji. Pierwotnym celem mojej pracy nad tą książką było uzupełnienie programu nauczania filozofii na poziomach gimnazjalnym i średnim. 

Książka pt. Rozwój poglądów na duszę ludzką stanowi rodzaj podręcznika uzupełniającego do nauki filozofii (poziom gimnazjalny i licealny). Zawiera krótką prezentację poszczególnych autorów (Sokrates, Platon, Arystoteles, Epikur, Marek Aureliusz, Sekstus Empiryk, Cyceron, Plotyn, św. Augustyn, św. Tomasz, Kartezjusz, Kant, Hegel, Feuerbach, Nietzsche), fragmenty ich dzieł, oraz komentarze do nich. Nie zabiega o spójny wykład poglądów i nie stara się ich odzwierciedlić.
O doborze tekstów decyduje raczej głębia teologicznego i metafizycznego spojrzenia, która najpełniej odsłania naturę ludzką. Ujęcia komentujące są skierowane na odczytanie prawdy o ich autorze, o sposobie jego myślenia i – wyrażonym wprost bądź nie – dążeniu jego serca. Książka była przedmiotem konkursu z filozofii klasycznej.

Książka pt. Przyczyny duszy stanowi poprawioną wersję rozprawy doktorskiej napisanej i obronionej na Katedrze Filozofii Starożytnej i Średniowiecznej ATK w Warszawie .
W tej książce piszę o 3 wymiarach duszy ludzkiej: wegetatywnym, zmysłowym 
i umysłowym. Wszystkie je opisuję i odróżniam od siebie. Podstawą zawartych 
w niej treści są dzieła filozofów: traktat Arystotelesa pt. O duszy oraz komentarz Tomasza z Akwinu do tego traktatu. Przeznaczona jest dla studentów i absolwentów filozofii oraz nauk humanistycznych, a także wszystkich zainteresowanych, którzy chcieliby się zmierzyć ze specjalistyczną terminologią filozoficzną.

Z recenzji prof. Dobrochny Dembińskiej – Siury: 

Rozprawa stanowi analizę problematyki metafizycznej Komentarza św. Tomasza do tekstu Arystotelesa “O duszy” i ona właśnie stanowi zasadniczą treść tego dzieła. Szczególnie wysoko należy ocenić ambitny zamiar Autorki zmierzenia się z tekstem ważnym a trudnym, w którym św. Tomasz swoje rozważania odnosi do bogatej tradycji starożytności i w którym niejeden raz mozolnie trzeba rozróżnić pomiędzy poglądami jego a poglądami tych, z którymi dyskutuje, bądź też na których się powołuje. Z zadania tego autorka wywiązała się z pełnym sukcesem: praca stanowi bardzo staranną i rzetelną analizę Tomaszowego tekstu, z niezwykłą dokładnością przedstawiającą poglądy św. Tomasza na temat duszy z wyraźnym ich odniesieniem do tradycji Arystotelesa i precyzyjnym wyważeniem, na ile z tą tradycją pozostają zgodne, a także na ile od niej odchodzą.

Z recenzji prof. Mieczysława Gogacza: 

Rozprawa jest nie tylko wnikliwą i staranną prezentacją uzyskanych przez św. Tomasza rozumień myśli Arystotelesa, lecz jest także scaleniem tych rozumień oraz poddaniem ich tematowi aktu istnienia. Rozumienia samej w sobie wspaniałej myśli Arystotelesa, ponadto scalone tematem aktu istnienia, wziętym z myśli św. Tomasza, czynią Komentarz do traktatu “O duszy” Arystotelesa spójnym studium metafizycznie ujętego tematu duszy. Zarazem wnoszą w kulturę polską bogatą formułę realistycznej antropologii filozoficznej, która ma genezę arystotelesowską i wierne tematowi duszy ludzkiej uwyraźnienie i wzbogacenie tomistyczne. Rozprawa ukazuje obydwa te nurty, a tym samym całe piękno tomizmu przenikającego i przejmującego arystotelizm. Nie byłoby tomizmu bez arystotelizmu, a i sam arystotelizm bez wbudowania go w temat aktu istnienia nie byłby pełną prawdą o człowieku, o czym informują historyka filozofii formuły i dzieje awerroizmu.
Zwierzę rozumne

Dzieło K. Paczosa, zawarte w trzech odrębnych woluminach, stanowi spójną całość, zarówno tematyczną, jak i wydawniczą. Prezentuje bogatą problematykę antropologiczną, bazującą na poglądach dwóch mistrzów w dziedzinie filozofii: Arystotelesa i św. Tomasza z Akwinu. Przedstawia też szereg własnych i nowatorskich rozwiązań autora w zakresie metafilozofii czy wręcz metanauki oraz filozofii i teologii tomistycznej. Jest swoistym wykładem realizmu, wspartym na klasycznej metafizyce bytu i  antropologii broniącej jedności duszy i ciała człowieka. Odpowiada na potrzebę sensu i racjonalnych wyjaśnień we współczesnej kulturze. W drodze wiary upatruje cel ostatecznych dążeń i ludzkich oczekiwań.

            Tom pierwszy, zatytułowany Zwierzę rozumne składa się z przedmowy, sześciu rozdziałów i dodatku. Przedmowa wydaje się być esencją zasadniczych poglądów autora. Tutaj czytelnik ma okazję zapoznać się z relacją zachodzącą między metafizyką a antropologią. Drugą autor uważa za wtórną wobec pierwszej, uznając metafizykę za pierwszą i zasadniczą naukę filozoficzną. Autor próbuje dociec, dlaczego jest tak wiele różnic w uprawianiu filozofii w ciągu dziejów  i przedstawia paradygmat tłumaczący ten niewątpilwy fakt. Posługując się zasadą Arystotelesa: quidquid recipitur ad modum recipientis recipitur wyjaśnia, że istnieją różne sposoby odczytywania i opisywania zewnętrznej rzeczywistości. Zmierza do ukazania jedności doświadczenia filozoficznego przez uporządkowanie różnych form jej prezentacji.

Niewiele mniejszy

Drugi tom dzieła Krzysztofa Paczosa pt. Niewiele mniejszy od aniołów konstytuuje przedmowa i pięć spójnych rozdziałów dotyczących intelektualnych władz duszy. Podobnie jak poprzednio, także i tutaj, w przedmowie autor zawiera podstawowe zagadnienia antropologiczne, stanowiące istotę całej pracy. Zwraca uwagę na odczytaną przez Arystotelesa i św. Tomasza strukturę duszy ludzkiej, w której istnienie warstwy intelektualnej nieodłącznie związane jest z istnieniem władzy wegetatywnej i zmysłowej. Sama warstwa umysłowa obejmuje władze poznawcze i pożądawcze. K. Paczos podkreśla, że dusza człowieka wraz ze wszystkimi jej władzami nie należy do świata cielesnego, lecz do świata duchowego, a jej władze umysłowe spełniają swoje funkcje poznawcze i pożądawcze niezależnie od ciała, a więc również po oddzieleniu duszy od ciała, czyli po śmierci. Autor podejmuje w tym tomie zagadnienie człowieka jako osoby, którą rozumie jako jednostkowy byt o umysłowej naturze, zajmujący najniższą pozycję wśród innych osób. Podkreśla paradoksalny związek duszy z ciałem, mianowicie związek tego, co duchowe i tego, co cielesne, a zarazem tego, co nieśmiertelne i tego, co śmiertelne oraz zniszczalne. Otwiera zarazem na świat duchowy i nadprzyrodzone życie człowieka.

Równy aniołom

Trzeci tom dzieła zatytułowany Równy aniołompoświęcony jest kwestiom wiary i życia nadprzyrodzonego zaliczanym do teologii. Strukturę książki stanowi przedmowa oraz cztery kolejne rozdziały, przy czym pierwsza – konsekwentnie – prezentuje ogólny zarys problematyki całej książki. Autor podkreśla w niej, iż wiara jest sposobem ratowania filozofii “błąkającej się po bezdrożach relatywizmu, sceptycyzmu i agnostycyzmu”. Postuluje także zjednoczenie filozofii i teologii ze względu na paradoks zjednoczenia śmiertelnego ciała i nieśmiertelnej duszy. W samej filozofii widzi potrzebę poznania Boga, którego pozbawione są współczesne jej nurty. Jest zdania, iż człowiek oddając cześć Bogu, odkrywa jednocześnie własną godność.  Książka o nadprzyrodzonym życiu człowieka – zgodnie z zamiarem autora – integruje więc antropologiczne rozważania o nadprzyrodzonym i przyrodzonym życiu człowieka. Wymiar nadprzyrodzony  wyraża dar łaski udzielany człowiekowi przez Boga za darmo i bez zasługi, ale zarazem konieczny do tego, żeby człowiek mógł zrozumieć sens swojego życia i swoje ostateczne powołanie. Bóg zaś jest Trójcą Osób przejawiajacą się w bytach.

Podstawy teorii moralności

Kolejna książka Krzysztofa Paczosa, filozofa i teologa, dopełniająca wizję rzecvzywistości, zarysowaną w trylogii: Zwierzę rozumne (Gdańsk 2004), Niewiele mniejszy od aniołów (Gdańsk 2005) i Równy aniołom (Gdańsk 2005). Tym razem w wielowarstwowej perspektywie została uchwycona ludzka moralność. Rezultaty takiego ujęcia mogą być zaskakujące również dla tych, którzy zaznajomieni są z klasyczną filozofią. Spłaszczenie perspektywny poznawczej nie tylko pozbawiło współczesną etykę wymiaru drogi, ale również zniekształciło nasze spojrzenie na teorię Arystotelesa i Tomasza z Akwinu, czyniąc z nich patronów pewnego cywilizacyjnego przedsięwzięcia, które zyskało z czasem dość marną reputację.